وقایع‎نگاری تلاشی بی‎ثمر برای انجام یک گفت‎وگو

مصائب شیرین یک مصاحبه/ صادق وفایی نیکو

از همان روزی که قرار شد درباره حاج قاسم سلیمانی و نیروی قدس سپاه پاسداران پرونده‎ای در بیاوریم و وظیفه گفت‎وگو به من محول شد؛ لحظات شیرینی را گذراندم. آشنایی با حساسیت‎‎های کاری یک فرمانده عالی‎رتبه سپاه برایم جالب بود آن‎چه در ادامه می‎خوانید وقایع‎نگاری تلاش براي جمع‌آوري اين پرونده است:



يك ماه پيش

رابط هفته‌نامه پنجره در تماسي با حاج قاسم ايشان را در جريان تشكيل ويژه‌نامه‌اي براي سپاه قدس و فرمانده آن مي‌گذارد. حاج قاسم خود از تشكيل چنين پرونده‌اي چندان راضي نيست و حاضر به گفت‌وگو نمي‌شود اما درباره مصاحبه معاونان و همكاران سپاه قدس و فرماندهان سپاه حرفي ندارد.



یک‎شنبه22 آبان ماه صبح؛ زمان دقیق را به‎خاطر ندارم

گوشی موبایل من زنگ می‎خورد و به‎جای شماره تلفن، عبارت private number روی آن می‎افتد. از دفتر سردار سیدیحیی رحیم صفوی تماس گرفته‎اند. بعد از سلام و احوال‎پرسی می‎گوید که امکان مصاحبه درباره حاج قاسم و نیروی قدس وجود ندارد.

چند دقيقه بعدهم سردار حاج رحيمي معاون حاج قاسم با تأكيد بر بصيرت رسانه‌هاي انقلاب اسلامي، حاضر به گفت‌وگو نشد.



چند دقیقه مانده به 14:30؛ دوشنبه 23 آبان ماه

سه نفری خودمان را رسانده‎ایم جلوی درب دانشگاه تربیت پاسداری امام حسین (علیه‎السلام) در منتهی الیه شمال شرقی شهر تهران. همه وسایلی را که برای مصاحبه لازم می‎شود همراه خود برده‎ایم؛ دوربین، وسیله‎ای برای ضبط صدا، خودکار و کاغذی برای نوشتن. همه‎چیز از قبل هماهنگ شده است تا بتوانیم با سردار عروج، فرمانده دانشکده علوم پایه نظامی دانشگاه امام حسین (علیه‎السلام) و هم‎رزم حاج قاسم سلیمانی مصاحبه کنیم. مثل همیشه با مشکل ورود به محوطه‎‎های نظامی مواجه می‎شویم؛ حفاظت دانشگاه مانع ورود ما می‎شود. البته بعد از چند دقیقه اجازه ورود ما صادر می‎شود. با این‎حال بازهم نمی‎توانیم به داخل برویم چراکه گویا دیگر سردار عروج حاضر به مصاحبه نیست. مسئول دفتر سردار، شخصا جلوی در دانشگاه می‎آید و از ما بابت منتفی شدن مصاحبه عذرخواهی می‎کند؛ توضیحاتی هم می‎دهد که نشان از آن دارد که آن‎ها هم نگران درز اطلاعات مهم درباره حاج قاسم هستند.

پس قرارمان لغو می‎شود و ما بعد از نزدیک به یک ساعت تلاش، دست از پا دراز‎تر برمی‎گردیم.



ساعت 20:30 همان روز

حوالی میدان هفت تیر، طبق هماهنگی‎‎های تلفنی قبلی، در دفتر کار کوچک یکی دیگر از هم‎رزمان سال‎‎های دور حاج قاسم در لشکر 41 ثارالله کرمان هستیم. از طریق یکی دیگر از بچه‎‎های جبهه به او معرفی شده‎ایم.

این‎بار از ما استقبال بهتری می‎شود ولی باز هم قرار مصاحبه‎مان به همان دلیل قبلی لغو می‎شود!

میزبان ما از مکالمه تلفنی‎اش با حاج قاسم برای کسب تکلیف نقل می‎کند و سپس با خوشرویی به ما سه نفر می‎گوید: «حاج قاسم دوست ندارد که من مصاحبه کنم؛ پس من هم مصاحبه نمی‎کنم!» قرارمان تبدیل می‎شود به گپی خودمانی که قول دادیم جزییات آن را هم منتشر نکنیم. حتی در این گپ خودمانی هم خیلی شرایط را رعایت می‎کند و فقط از زمان جبهه سخن می‎گوید؛ اگر چه بعضی حساسیت‎‎های امروز کار حاج قاسم را نیز برای ما تشریح می‎کند.

دست از پا درازتر برمی‎گردیم اما نه به اندازه قرار ظهر چراکه این‎بار با 3 خرمالوی رسیده بدرقه می‎شویم!



نمی‎دانم چه رمزی است که همه مصاحبه‎‎های ما یکی پس از دیگری لغو می‎شود؛ مصاحبه با سردار وحیدی، سردار فضلی، سردار علایی و چندین و چند نفر دیگر هم به سرنوشت قبلی‎ها دچار می‎شود. دیگر به یقین رسیده‎ایم که دیگر هیچ کسی از دوستان حاج قاسم حاضر به مصاحبه نیست!

سردار ابوالحسنی، مسئول بنیاد حفظ آثار و ارزش‎‎های دفاع مقدس در استان کرمان هم به ما کمک نمی‎کند. او حتی نسخه‎‎های با کیفیت عکس‎‎های جبهه حاج قاسم را در اختیار ما قرار نمی‎دهد و این کار را منوط به اجازه حاج قاسم می‎کند.



روستایی به نام قنات ملک

از گذشته حاج قاسم فقط همین را فهمیده‎ایم که او متولد روستای «قنات ملک» در شهرستان راور استان کرمان است. خیلی مشتاق هستیم تا از گذشته سردار و خاطرات دوران کودکی‎اش سر در بیاوریم. در جست‎وجو‎هایی که کردم فقط همین را فهمیدم که هنوز پدر حاج قاسم ساکن همان روستای کودکی‎‎های سردار امروز است.

زمان کم و بعد مسافت اجازه نمی‎دهد به‎صورت حضوری به این روستا بروم. قنات ملک 118 هم ندارد. پس راهی برای من نمانده، جز این‎که همچون جاسوس‎ها، پیش شماره روستا را بگیرم و به‎صورت اتفاقی با یکی از اهالی قنات ملک حرف بزنم تا شاید بتوانم پدر سردار قاسم سلیمانی را پیدا کنم. اهالی ساده و خون‎گرم روستا هم کمک‎مان کردند تا دهیار روستا را پیدا کنم.

دهیار قنات ملک، به محض آن‎که اسم حاج قاسم سلیمانی را می‎شنود، لحن صحبتش عوض می‎شود. او برای تمام سؤال‎های من فقط یک جواب دارد: «من نمی‎دانم! بهتر است از رییس شورایاری روستا بپرسید!»

تلفن رییس شورایاری را هم پیدا کردم و با او تماس گرفتم. حاج اکبر هم تا اسم قهرمان روستا را می‎شنود لحن صحبتش تغییر می‎کند. او هم مواظب است تا اطلاعاتی از حاج قاسم و گذشته او به ما ندهد؛ حتی دریغ از یک عکس قدیمی از مناظر قنات ملک!

اصلا همه قنات ملکی‎‎ها وقتی اسم سردار را می‎شنوند، رفتارشان عوض می‎شود. همه دیپلمات می‎شوند؛ کم حرف با جواب‎‎هایی کوتاه و سنجیده!

با این‎همه موفق می‎شوم بردار بزرگ‎تر حاج قاسم را پیدا کنم. گویا تنها راه باقی‎مانده؛ صحبت با حاج حسین سلیمانی، برادر بزرگ‎تر حاج قاسم است که ساکن روستا است.

حاج حسین سلیمانی از همه توجیه‎تر است. او هم بدون هماهنگی با حاج قاسم، در مورد هیچ خاطره مشترکی با برادر کوچک‎ترش - حتی خاطرات کودکی سردار - مصاحبه نمی‎کند.

بعد از کلی اصرار و خواهش؛ آب پاکی را روی دست‎مان می‎ریزد و می‎گوید: «چند وقت پیش هم که بچه‎‎های حفظ و نشر آثار دفاع مقدس آمده بودند قنات ملک، سردار اجازه مصاحبه و همکاری را به ما نداد. پس با شما هم همکاری نمی‎کنیم.»

نفر بعدی حاج علی است که از لابه‎لای صحبت‎‎های حاج حسین فهمیده‎ایم که یکی از دوستان دوران کودکی حاج قاسم است و هم‎اکنون هم ساکن کرمان است؛ همین!

به لطف بعضی اهالی قنات ملک و اپراتور‎های زحمت کش 118 شهر کرمان، بالاخره حاج علی را یافتیم. مصاحبه نکردن حاج علی به اضافه انکار ارتباطش با حاج قاسم به ما ثابت کرد که همه اطرافیان دیروز و امروز حاج قاسم کاملا توجیه هستند و تلاش ما برای بیشتر دانستن در مورد حاج قاسم سلیمانی بی‎فایده است!



نتيجه آن‌كه اين حق حاج قاسم است كه ميلي به گفت‌وگو و شهره شدن نداشته باشد. گمنامي هم براي سرداران خدا لذتي دارد. اما حاج قاسمي كه دوست داشت سرباز بماند و حتي در روستاي خود ناشناخته باشد در جلسات كاخ سفيد، لرزه بر اندام ژنرال‌هاي پوشالي ايالت متحده انداخته است، دست مريزاد سردار

نگاهی به رشادت‎های حاج قاسم سلیمانی، در هشت سال دفاع مقدس

شهيد زنده/ مهدی بهرامی

«خود شما هم که آقای سلیمانی باشید، در نظر ما شهیدید. شما شهید زنده هستید. شما بار‎ها در میدان جنگ به شهادت رسیده‎اید.» این جملات فرمانده کل قوا، مقام معظم رهبری است خطاب به فرمانده وقت لشکر 41 ثارالله استان کرمان در دیدار اعضا و مسئولان ستاد برگزاری کنگره بزرگداشت سرداران و هشت هزار شهید استان‎‎های کرمان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان در سال 1376. هنوز سه سال از بیان این کلمات نگذشته بود که رهبر معظم انقلاب، فرمانده سخت‎کوش کرمانی را به تهران فرا خواند و مأموریت سنگین مسئولیت سپاه قدس را به او واگذار کرد. شاید اگر بعثی‎‎ها 19 سال قبل از این حکم یعنی در تیر ماه 1360 می‎دانستند فرماندهی که برای دقایقی در محاصره نیروی آن‎هاست، بعد‎ها نامش در میان نظامیون و سیاسیون جهان شهره شده و لرزه بر اندام‎شان می‎اندازد، هیچ‎گاه چنین فرصت مغتنمی را از دست نمی‎دادند.

لشکر 41 ثارالله که در آغاز جنگ با عنوان تیپ ثارالله به جبهه‎‎های نبرد ورود پیدا کرده بود، از همان ابتدا سکان‎داری خود را به دستان جوانی به نام قاسم سلیمانی سپرد و کم‎کم توانست با عملیات‎‎های درخشان، همه نگاه‎‎ها را به‎سمت خویش خیره سازد. عملیات‎‎های بزرگ بدر، خیبر، نصر4 و 5، کربلای1، 4، 5 و 10، والفجر1، 3، 4، 8 و 10 از جمله این هنرنمایی‎‎ها بود که با فرماندهی سلیمانی، لشکر 41 ثارالله به خوبی از آن‎‎ها بیرون آمده بود.

یکی از سخت‎ترین این عملیات‎‎ها والفجر 8 یا همان عملیات تسخیر فاو بود که حاج قاسم از آن به‎عنوان یک عملیات تخصصی با برنامه‎ریزی دقیق و حساب‎شده یاد می‎کند: «ما عملیات‎‎های برون‎مرزی فراوانی در زمان جنگ داشته‎ایم که در ریشه‎کن کردن دشمن بسیار مؤثر بوده و یکی از مهم‎ترین آن‎ها عملیات والفجر 8 است. بحث طراحی این عملیات در محدوده لشگر 41 ثارالله از ابتدا با توجه به توان نظامی دشمن با شک و ناامیدی همراه بود، اما با رسالتی که بر عهده رزمندگان اسلام قرار داشت و توکل بی‎نظیر آنان، به پیروزی عظیمی دست یافت.»

هوش سرشار این فرمانده جوان باعث شد تا خیلی سریع نام او در کنار فرماندهان بزرگ جنگ همچون حاج احمد کاظمی، حاج حسین خرازی، حاج مهدی باکری و دیگران قرار گیرد و از او به‎عنوان یک فرمانده کار بلد و دارای نبوغ نظامی بالا در عملیات‎‎های حساس و بزرگی مانند طریق‎القدس، بیت‎المقدس و فتح‎المبین نیز استفاده شود. حمله جانانه و تهاجمی نیرو‎های او در عملیات نصر 5 به خطوط سربازان دشمن با وجود قرار گرفتن در معرض حملات شیمیایی، اعجاب تمامی تحلیل‎گران و فرماندهان نظامی را برانگیخته بود. تهاجمی که صرفا از روحیه عجیب و خارق‎العاده حاج قاسم نشأت می‎گرفت. هرچند گاهی اوقات از این‎که نیرو‎های تحت امرش در تاریکی شب به دل دشمن می‎زدند، نگران بود: «دلهره عجیبی پیدا کردم، آسمان مهتابی بود و من از شروع کار تا نزدیک دشمن، شما را از پشت دوربین می‎دیدم و مرتب متوسل به حضرت زهرا (سلام‎الله‎علیها) می‎شدم که عملیات لو نرود.»

سلسله عملیات‎‎هایی که با عنوان کربلای 1، 4، 5 و 10 و با حضور لشکر 41 ثارالله و فرماندهی سلیمانی شکل گرفتند، هیچ‎گاه در تاریخ دفاع مقدس فراموش نخواهند شد. شروع طوفانی رزمندگان اسلام در کربلای 1، عملیات‎‎های بعدی را هم تحت شعاع خود قرار داد. فرمانده همیشه از این عملیات به نیکی یاد می‎کند: «یکی از مهم‎ترین و موفق‎ترین عملیات‎ها، عملیات کربلای 1 بود. فقط رمز موفقیت ما این بود که ما از همان مسیری که عراقی‎‎ها آمدند، وارد خطوط آن‎ها شدیم وگرنه تمام ارتفاع مملو از موانع بود. در آغاز عملیات در شب، ما از تانک استفاده کردیم. خط اول را بلافاصله تصرف کردیم. نکته مثبت عملیات این بود که مانند عملیات والفجر 8 دیگر مجال به دشمن ندادیم. از موقعیت استفاده کردیم و به‎دنبال دشمن که فرار می‎کرد، حرکت کردیم.»

البته حاج قاسم در این نبرد‎ها عزیزترین یارانش را از دست داد. کسانی همچون شهید یوسف‎الهی، حاج محمدمهدی کازرونی، حاج احمد امینی، علی آقاماهانی، محمد نعمتی، حاج یونس زنگ‎آبادی و حاج مهدی طیاری که سلیمانی از او به‎عنوان یکی از مردان و قهرمانان شماره یکِ کربلای5 نام می‎برد: «هیچ‎وقت توی جنگ، فرماندهی با تهور و شجاعت طیاری واقعا ندیده بودم. من در آن‎جا ندیدم این آدم در مقابل دشمن نیم‎خیز برود و اعتنایی به گلوله دشمن بکند. او به‎سوی گلوله می‎دوید؛ نه پشت به گلوله.

در همان عملیات کربلای 5 حاج مهدی طیاری، ناجی عملیات در محدوده لشکر ثارالله بود. عملکرد او بعد از غواص‎ها در گرفتن سرپل، که تأثیر بسیار عمیقی در سرنوشت کل عملیات داشت، تعیین‎کننده بود.

می‎توان او و حاج یونس را مردان شماره یک کربلای ‎5 نامید. کربلای ‎5 وضع بسیار سخت و ناامیدکننده‎ای داشت. عملیات کربلای4 با شکست مواجه شده و شرایط روحی بدی به‎وجود آمده بود. بخش انبوهی از منطقه را میدان مین پر کرده بود و بخش دیگر را گِل و شل، که قابل‎عبور نبود.

خط اول را سه گردان غواص گرفته بودند. اولین گردان عمل‎کننده بعد از غواص‎‎ها گردان حاج مهدی بود. آن‎‎ها می‎بایست از یک جنگل 500 متری سیم خاردار عبور می‎کردند. کار بزرگی بود.

حاج مهدی از ابتدای عملیات، طوری در بی‎سیم صحبت می‎کرد که انگار نه انگار در خط مقدم، میان آتش و خون قرار گرفته است. گویی در خیابان‎‎های جیرفت مشغول حرف زدن و شوخی کردن است. ذره‎ای ترس و نگرانی در وجودش درک نمی‎شد. چنان سرعتی در پیشروی داشت که تصورش برای انسان دشوار بود.

حاج مهدی در طول عملیات اعتنایی به چپ و راست محدوده گردان نداشت. او فقط به فکر کار خود بود و سعی داشت مأموریتش را به‎نحو احسن هرچه سریع‎تر انجام بدهد. ما در خط مقدم درگیر بودیم و ذهن‎مان در آن‎جا بود که ناگهان حاج مهدی طیاری از پشت بی‎سیم اعلام کرد من از کانال ماهی‎گیری عبور کردم. من آن طرف کانال هستم. وقتی خبر را به آقا محسن دادم، طولی نکشید روی خط بی‎سیم ما آمد و شروع به تشویق حاج مهدی کرد.

کسی باورش نمی‎شد که حاج مهدی از کانال ماهی عبور کرده باشد. همه در شک و تردید به سر می‎بردیم. برای اطمینان، بار دیگر رمز پل را چندین بار برای حاج مهدی تکرار کردم، ‎در آخر گفتم شاید رمز را فراموش کرده باشد و یا اشتباهی فهمیده است. خیلی معمولی به حاج مهدی گفتم: طیاری از روی پل ماهی‎گیری عبور کردی؟

طیاری از پشت بی‎سیم گفت: بله، از روی پل ماهی عبور کرده‎ام، آمدم این طرف.

اشک در چشمان همه جمع شده بود. باور کردنش بسیار دشوار بود. به طیاری گفتم: خب، دیگر جلو نرو... .»

جنگ با تمام خاطرات و خطراتش پایان یافته بود اما برای فرماندهی همچون او تازه آغاز راه بود. آغاز راهی که به‎طور اساسی از سال پایانی دهه 70 کلید خورد و رسما مسئولیت صدور انقلاب اسلامی به سراسر دنیا به گردن او نهاده شد. این مسئولیت خطیر از این بُعد که همان ادامه راه رفیقان شهیدش بود، وظیفه‎اش را دوچندان می‎‎ساخت.

حالا ژنرال قاسم سلیمانی مدت‎هاست که حضور در جبهه جنگ نرم را نیز تجربه می‎کند و برای دیدن یاران دیرینه‎اش لحظه‎شماری...