پنجره ماضيه/ محمد سجاد نجفي

توييت تاریخی

برژینسکی می‎گوید: «در آبان 57 پیامی از سوی برژنف برای رییس‎جمهوری آمریکا دریافت کردم که در آن آمریکا به دخالت نظامی در ایران متهم شده بود و اخطار شده بود که این عمل برای اتحاد شوروی از نظر امنیتی نگرانی ایجاد می‎کند. در حالی‎که لحن وزارت خارجه پوزش‎آمیز بود، ‎به توافق با وزارت دفاع تأکید کردیم که ایالات متحده قصد هیچ‎گونه مداخله در امور ایران را ندارد و آمریکا و شوروی هر دو باید به حاکمیت ایران احترام بگذارند. در پایان نیز متذکر شدیم که شوروی‎‎ها نباید از نسبت‎‎‎های نادرست خود مبنی بر قصد دخالت ما در امور ایران، ‎برای مداخله خودشان در کشور استفاده کنند.»

مداخله صفتی است که ابرقدرت‎‎ها آن را انجام داده و کتمان می‎کنند. مدتی است از سوی آمریکا پیام‎‎‎هایی به ایران می‎رسد:

«لطفا در امور همه کشور‎‎های خاورمیانه مداخله نکنید. پرچم شیعه مدت‎‎ها بود روی ابرقدرتی را ندیده بود... .»



بازخوانی تاریخ

بازخوانی مواضع شریعتی در مورد روحانیون انقلابی و غیرانقلابی

دکتر شریعتی قلم محبوب و گزنده‎ای دارد. او یک متفکر مبارز است، به تغلیظ جامعه‎شناسان سخن می‎گوید تا ژرفای فلاسفه. برای همین است که مارکسیسم مارکس برایش متد عزیزتری است تا سکوت تقیه. البته دغدغه یک مبارز آن‎هم از نوع قلم به دستش، قطعا باید وطنی و بومی باشد، ‎اما فقط شوق مبارزه دارد، برای همین است که امام مبارز را این‎گونه خطاب می‎کند:

«اولین درس این قیام، ‎آشکار شدن ماهیت ضد‎امپریالیستی قشر روحانیت، ‎دامنه نفوذ آن در بین توده‎‎‎های وسیع مردم ده و شهر و ظرفیت آن در به حرکت در آوردن این توده‎هاست، ‎ارزش تاریخی روحانیت مترقی به رهبری آیت‎الله خمینی در این مقطع زمانی درست در این نهفته است که با به‎کار بستن محتوای اجتماعی اسلام شرایط لازم جهت اتحاد نیرو‎‎های ضد‎امپریالیستی فراهم آمده است.»

اما زبان شریعتی زبان مدح انقلابیون و اباذرهاست او روحانیون ساکت و نشسته را با زبانی تلخ خطاب می‎دهد و حتی گاهی قلمش از سودای پروتستانتیسم اسلامی بی‎بهره نمی‎ماند. سودایی که منجر به پاسخ غیرمستقیم امام در نجف و در وصف نقش روحانیت در بقای اسلام شد. شریعتی روحانیت ساکت در برابر تحولات اجتماعی را این‎گونه خطاب می‎کند: «طلا و تیغ و تسبیح، ‎همسازی همیشگی استبداد و استعمار و هم وصفی چکمه و نعلین «...» این است بهترین ضمانت اجرا و عامل آسودگی خیال برای این گروه. تا مردم را چپاول کنند و یا بر سپاهی فرمان رانند و یا از منبری بالا روند و همان سه قیافه همیشگی... فرعون و قارون و بلعم باعورا. زر و زور و تزویر»

شهید بهشتی، ‎شریعتی و همه این جملات متناقض و یا از منظری شبیه را این‎گونه تعبیر می‎کرد: ‎«جست‎وجوگری در مسیر شدن...»



کیهان، اواخر آبان 56

خشم مبارزان جهان از صلح سادات با اسراییلی‎ها. اعلام مدت زمان حبس رشوه‎خواری



وقتی روزنامه‎ای دل خوشی از مصدق نداشته باشد



مينـيمـال

شمشیر از نیام کشیده بود، خشمگین در هوا شمشیر را می‎تکاند تا صفیرش دل وزیر و وکیل را به لرزه در آورد. نامه‎خوان، ورق گشوده را جمع نمود و خیره به‎دنبال عکس‎العمل اعلی‎حضرت، ‎قدر قدرت و سایه خدای متعال بر روی زمین بود. شاهنشاه گلو را صاف کرد و رسا گفت: اگر این شمشیرِ در نیام فرو برده را دوباره بیرون کشم چه خواهد شد. وزیر و صدراعظم و فراش‎باشی به پای اعلی‎حضرت افتادند که اعلی‎حضرتا شمشیر به غلاف بر که بدا به حال روس بدا به حال روس.

شاهنشاه چشم‎غره‎ای رفت، وجناتش ‎رو به دولتین انگلیس و فرانسه شد که اگر شمشیر کشم... . آهن شمشیر را به قاعده بند انگشتی بیرون آورد، ‎دستش بوسیدند و پایش مالیدند تا خشمش فروکش کند، در حالی‎که خدم و حشم فریاد می‎زدند، بدا به حال انگلیس، بدا به حال فرانس... شاه دلش از تمنای رعیت به رحمت آمد و گفت: باشد. به‎خاطر رحم بر جمیع دشمنان‎مان به‎خصوص در بلاد کفر، ‎شمشیر در نیام فرو نگه می‎دارم. عهدنامه را بیاورید. عهدنامه ترکمنچای را برای فتحعلی‎شاه آوردند و او به‎سرعت ایالات شمال شرقی ایران را به‎عنوان غرامت مهر و امضا کرد



تاریخ شفاهـی

سال‎‎های اشغال ایران پس از جنگ جهانی دوم

فریدون هویدا در خاطراتش می‎گوید: «در سپیده دم صبح، ‎آذر 1323، ‎موقعی که قطار به اندیمشک رسید، ‎متوجه حضور صد‎‎ها مرد و زن و کودک پابرهنه در ایستگاه شدم که با لباس‎‎های مندرسی از شدت سرما می‎لرزیدند و چشم به ما دوخته بودند. در گوشه‎ای از محوطه ایستگاه، ‎نمایندگان مرکز تدارکات ارتش آمریکا، صبحانه سربازان آمریکایی قطار را به‎صورت ساندویچ‎‎‎هایی که در کاغذ پیچیده بود، ‎همراه با میوه و فنجانی قهوه بین آن‎‎ها تقسیم کردند. که این سربازان همان جا، ‎فی المجلس صبحانه رو خوردند و قبل از سوار شدن به قطار، ‎باقی مانده آن را به داخل بشکه‎‎‎هایی که در کنار محوطه قرار داشت پرتاب کردند. در این موقع، ‎ناگهان سیل ایرانی‎‎‎های پابرهنه‎ای که در ایستگاه انتظار می‎کشیدند، به‎سوی بشکه‎‎ها هجوم آوردند و با جست‎وجو در میان باقیمانده غذای آمریکایی‎ها، ‎هر کدام تکه نانی یا پرتقال و پوست موزی به دست می‎آورد و به سرعت در دهان می‎گذاشت و فرو می‎داد. در تهران به منزل پسرعموهایم وارد شدم و چون آن‎‎ها هم جای کافی نداشتند، ‎شب‎‎ها ناچار، ‎چهار نفرمان با هم در یک اتاق کوچک می‎خوابیدیم. در سراسر تهران، ‎فقر و بدبختی و مرض بیداد می‎کرد... . جلوی در ورودی باشگاه تفریحی سربازان متفقین هم اغلب تابلویی دیده می‎شد که رویش نوشته بود: «ورود ایرانی و سگ قدغن است.»